palaia ellada

Για τη συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Κιοσσέ «Τσιγάρο βαρ;» (εκδ. Μεταίχμιο) και του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Oι διαφορετικές όψεις της ελληνικής επαρχίας. Κεντρική εικόνα: © Frederic Boissonnas.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ανήκουν σε διαφορετική γενιά, το ύφος της γραφής τους ελάχιστα κοινά στοιχεία έχει (πλην της απαραίτητης οικονομίας λόγου, στοιχείο απαραίτητο έτσι κι αλλιώς όταν έχουμε να κάνουμε με μικρή φόρμα).

Ακόμη και οι θεματικές που επιλέγουν, καίτοι στηρίζονται εν πολλοίς στη λειτουργία της μνήμης που φτιάχνει μύθους και στον τόπο (επαρχία, κατά κύριο λόγο), στην ουσία διαφοροποιούνται ως προς την επιτελεστικότητα των συμφραζομένων που, όλα μαζί, δίνουν τον ιδiόμορφο χαρακτήρα στα διηγήματά τους.

Κι όμως, με κάποιο τρόπο η συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Κιοσσέ Τσιγάρο βαρ (εκδ. Μεταίχμιο) και του Κωνσταντίνου Δομηνίκ Κακό ανήλιο (εκδ. Ίκαρος) μάς υπενθυμίζουν πως ό,τι κι αν λέγεται στις μέρες μας για τη μικρή φόρμα (πουλάει-δεν πουλάει, μας ταιριάζει-δεν μας ταιριάζει), παραμένει μια ισχυρή τάση στην εγχώρια βιβλιοπαραγωγή και συχνά, όταν πετυχαίνει το εγχείρημα, μάς δίνει δείγματα γραφής που δεν γίνεται να προσπεράσεις.

Τσιγάρο βαρ;, Σπύρος Κιοσσές (εκδ. Μεταίχμιο)

Ήδη από το προηγούμενο βιβλίο του Τα πρωτοβρόχια (εκδ. Μεταίχμιο), ο Σπύρος Κιοσσές μάς έδειξε τις συγγραφικές προθέσεις του. Ανασκαφή στο κοίτασμα της μνήμης, βουτιά στο παρελθόν έτσι ώστε να συλλέξει αθησαύριστα κομμάτια του και σημασία στη λεπτομέρεια που από μόνη της -καθεμία ξεχωριστά και όλες μαζί- να μπορούν να υποστηρίξουν (ου μην και νοηματοδοτήσουν) την ίδια την ιστορία.

spyros kiosses

Ο Σπύρος Κιοσσές είναι Αναπληρωτής Καθηγητής θεωρίας της λογοτεχνίας και δημιουργικής γραφής στο Τμήμα Γλωσσικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Είναι συγγραφέας πέντε βιβλίων, ενώ επιστημονικά, κριτικά και λογοτεχνικά δημοσιεύματά του έχουν φιλοξενηθεί στον περιοδικό και ημερήσιο Τύπο.

Το αυτό κάνει με επίταση και στο νέο του βιβλίο. Βρίσκουμε μικρά κείμενα (ορισμένα είναι της μιας ανάσας) που αρδεύουν υλικό από το βάθος του παρελθόντος. Σε πολλά από τα κείμενα αυτά ο αφηγητής είτε είναι μικρός σε ηλικία είτε καταφεύγει σε εκείνη την άδοδλη περίοδο της ζωής του για να θυμηθεί πρόσωπα, πράγματα και καταστάσεις.

Γλυκύτητα

metaixmio kiosses tsigaro varΟ τόπος είναι κυρίως η επαρχία που με τη γραφή του Κιοσσέ αποκτάει μια γλυκύτητα, ένα θάμβος ξεχωριστό, γίνεται σχεδόν ονειρική και πράα.

Ακόμη και σε στιγμές που οι ιστορίες δεν έχουν ευοίωνο τέλος και σου αφήνουν έναν κόμπο στο λαιμό, ακόμη και τότε ο τόπος (αλλά και η κατάσταση), με την ποιητική ματιά του Κιοσσέ, αφήνουν μέσα σου ένα πιο ήπιο χνάρι.

Η ανθρωπιά με την οποία αντιμετωπίζει τους ήρωές του ο Κιοσσές είναι ένα από τα χαρακτηριστικά του. Με ένα κλείσιμο του ματιού είναι σαν να σου λέει πως δεν είναι ακριβώς επινοημένοι, αλλά πραγματικοί, των οποίων κάποιες στιγμές ή μέρη της ζωής τους χρειάστηκε να οικειοποιηθεί για τις ανάγκες της συγγραφής.

Ιδιαιτέρως η ματιά του απέναντι σε μεγαλύτερους σε ηλικία ήρωες σού δίνει την αίσθηση του σεβασμού, της αγάπης, αλλά και της ειλικρινούς καλοσύνης. Μητέρες, γιαγιάδες, μαρινές θείες (οι γυναικείοι χαρακτήρες έχουν την τιμητική τους), συναντούν σαλούς, περιθωριακούς τύπους του χωριού, αλλά και μεροκαματιάρηδες του δύσκολου «κάθε μέρα».

Η οικονομία των μέσων είναι κάτι που αξίζει να προσεχθεί σ’ αυτές τις ιστορίες, όπως και το επιμελημένο (σκηνοθετικά και δραματουργικά) κλείσιμο (ή αλλιώς «σβήσιμο») των περισσότερων από αυτές.

Κακό ανήλιο, Κωνσταντίνος Δομηνίκ, εκδ. Ίκαρος 

Πολύ νεότερος ο Κωνσταντίνος Δομηνίκ με ένα ακόμη βιβλίο στο ενεργητικό του Ώπα, ώπα, Μπλάτιμοι (εκδ. Ενύπνιο), με το δεύτερο βιβλίο του σταθεροποιεί ακόμη περισσότερο τη φωνή του, της δίνει ένταση και βάθος.

Το υφολογικό μοτίβο δεν αλλάζει. Με κύριο σημείο την Πιερία και τις γύρω περιοχές και με στιλ που άλλοτε «καθαρογράφει» το παράλογο ή ακόμη και τον μαγικό ρεαλισμό και φτάνει έως και τα ριζά του τρόμου, μάς προσφέρει δώδεκα ιστορίες απόλυτα ενταγμένες σε ένα σύνολο κατάστασης.

Διασάλευση

Στα διηγήματα του Δομηνίκ η έννοια της διασάλευσης, της απομάκρυνσης από τη λογική φορά των πραγμάτων και της αποχαλίνωσης όχι μόνο δεν είναι ξένη, αλλά σχεδόν την περιμένεις.

Είναι σκοτεινή η αύρα που αναδίδουν οι ήρωές του. Έχουν εμμονικές τάσεις, αποζητούν τη αφέγγαρη πλευρά των πραγμάτων ή, έστω, έλκονται απ’ αυτήν.

konstantinos dominik

Ο Κωνσταντίνος Δομηνίκ γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1988 και ζει στην Κατερίνη. Η συλλογή διηγημάτων Κακό Ανήλιο είναι το δεύτερο βιβλίο του.

Ακόμη και όταν εισβάβλι το στοιχείο της πίστης (μέσω παπάδων ή εκκλησιών) στις ιστορίες, ακόμη και τότε το αποτέλεσμα δεν αναδίδει γαλήνη και ηρεμία. Το ανησυχητικό φέγγος των διηγημάτων δεν χάνει ποτέ τη δύναμή του. Πολλές φορές, δε, ενισχύεται βαθμηδόν εκεί που περιμένεις (έστω ως μια αχτίδα ελπίδας) πως κάτι άλλο θα συμβεί που θα αλλάξει την προδιαγεγραμμένη πορεία των πραγμάτων.

Η γλώσσα ως κατάσταση 

ikaros domhnik kako anhlioΗ ντοπιολαλιά χρησιμοποιείται με μέτρο από τον Δομηνίκ και μόνο όπου χρειάζεται ή δεν μπορεί να γίνει αλλιώς. Που σημαίνει ότι δεν επιδιώκει να ακολουθήσει κάποια τάση (;), αλλά να ορίσει μέσω της γλώσσας μια κατάσταση πραγμάτων περισσότερο και πολύ λιγότερο μια γραφική αποτύπωση ενός προνεωτερικού παρελθόντος.

Κι στο δικό του βιβλίο η οικονομία μέσων και σκοπών είναι κάτι που προσέχεις, συν κάποιες μεταφορές που σε ξαφνιάζουν και λέξεις που μοιάζουν να είναι φτιαγμένες από τον ίδιο.

Υπό συνθήκες, αν δεν υπήρχε η gothic πλευρά σε κάποιες ιστορίες, θα έλεγε κανείς πως ο Δομηνίκ θα μπορούσε να έχει βγει από το καλούπι του Σωτήρη Δημητρίου.

Στη δική του περίπτωση, όμως, τηρουμένων πάντα των αναλογιών, είναι σαν να έχεις αποτυπωμένα σε ιστορίες τα σκοτεινά τραγούδια των Woven Hand, του γνωστού country-gothic συγκροτήματος των ΗΠΑ που έχει επισκεφθεί πολλάκις τη χώρα μας και έχει πιστούς (και όχι ευάριθμους) οπαδούς. Η αίσθηση που αποκομίζεις είναι παρόμοια: Σαν να σε διαπερνάει ένα ρίγος στην πλάτη.


Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

Συζητήσεις για τη μετάφραση και τα μεταφραστικά προγράμματα ως μέσο προώθησης των εθνικών λογοτεχνιών, ταυτότητα και διαπολιτισμική γέφυρα μεταξύ των χωρών, πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή σε διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο πλαίσιο της 20ής ΔΕΒΘ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ