adelfiko kentriki

Για το μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Μια κομβική σκηνή της ιστορίας © από το αρχείο της συγγραφέως.

Της Δέσποινας Χαλβατζή

Από τους Έντεκα Μικρούς Φόνους – Ιστορίες εμπνευσμένες από τραγούδια του Nick Cave (2008), το μυθιστόρημά της Τζόνι και Λούλου (2011), τη συλλογή διηγημάτων Η Καρέκλα του Κυρίου Έκτορα (2014) ως το τελευταίο της βιβλίο, το Αδελφικό (2020), η συγγραφέας αξιοποιεί κάθε φορά με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο τόσο την τοπιογραφία όσο και το άνυσμα του αφηγηματικού χρόνου, μέσα στο οποίο στήνει την κάθε ιστορία της.

Ξεκινώντας την «ανάγνωση» του βιβλίου από το λιτό και όμορφο εξώφυλλο, στο οποίο κυριαρχεί το μπλε του ουρανού και τα αποδημητικά πουλιά, έχουμε ήδη τις πρώτες αναλογίες με την ψυχολογία και τις αποδράσεις των ηρώων του μυθιστορήματος. Ο τόπος στον οποίο αυτές οι αποδράσεις θα καταλήξουν και οι δύο κεντρικοί ήρωες, η Μάρω και ο Μελισσινός, θα συναντηθούν, σε μια επώδυνη προσπάθεια ενηλικίωσης, είναι το Αδελφικό –ένα υπαρκτό χωριό του νομού Σερρών–, το οποίο δίνει και τον τίτλο στο μυθιστόρημα. 

Ο τίτλος όμως επιδέχεται επιπλέον αναγνώσεις μέσα στις οποίες εντάσσεται ο αδελφικός δεσμός της Μάρως με τον Βασίλη, οι εκλεκτικές συγγένειες των κόσμων των δύο ηρώων, αλλά ακόμη και ο κόσμος του βιβλίου με αυτόν των αναγνωστών, οι οποίοι αναγνωρίζουν μουσικές, τραγούδια, συγκροτήματα, ταινίες, αντικείμενα ή συνήθειες της καθημερινότητας – ορόσημα τα περισσότερα από αυτά μιας εποχής που έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Οι σκέψεις και τα συναισθήματα των ηρώων είναι ιδιαιτέρως εύστοχα και αντιπροσωπεύουν μια γενιά νέων ανθρώπων που ενηλικιώθηκαν στη δεκαετία του ’90, δίνοντας έτσι άλλον έναν λόγο στους αναγνώστες να αναπτύξουν «αδελφικά» συναισθήματα για τους ήρωες. Οι λέξεις, οι στίχοι, οι μουσικές και οι σκηνές από ταινίες είναι όσα ορίζουν τη σχέση μας με τους δημιουργούς και ξεχωρίζουν κάποιους από αυτούς με ιδιαίτερες και εκλεκτικές σχέσεις.

Προϊδεασμοί και υπαινικτικές αναφορές στη ροή της αφήγησης που εκπληρώνουν τον σκοπό τους τις σωστές στιγμές, το ταξίδι από τον έναν τόπο στον άλλο αλλά και πίσω μπρος στον χρόνο, μέσα από δύο αφηγηματικές φωνές και μια αξιοθαύμαστα ζωντανή γλώσσα.

Αξιοπρόσεχτος είναι και ο τρόπος με τον οποίο η συγγραφέας χτίζει την πλοκή του μυθιστορήματός της, αποκαλύπτοντας βαθμιαία την ιστορία των ηρώων, το τραύμα που κουβαλάνε, τον πόνο που θέλουν να γιατρέψουν. Προϊδεασμοί και υπαινικτικές αναφορές στη ροή της αφήγησης που εκπληρώνουν τον σκοπό τους τις σωστές στιγμές, το ταξίδι από τον έναν τόπο στον άλλο αλλά και πίσω μπρος στον χρόνο, μέσα από δύο αφηγηματικές φωνές και μια αξιοθαύμαστα ζωντανή γλώσσα είναι τα γνωρίσματα που έχω εκτιμήσει στη γραφή της Βάσιας Τζανακάρη. Παραθέτω δύο δείγματα των εκφραστικών της τρόπων, που διακρίνονται για την τόλμη και την πρωτοτυπία τους: 

tzanakari


«Κι όταν [...] κοίταξα ολόγυρα [...] το φως που έπεφτε γενναιόδωρα παντού, ένιωσα κάτι να ανεμίζει μέσα μου, ένα ανάλαφρο και καθαρό ρούχο στο σκοινί της μπουγάδας». (σ. 47)

«Σκεφτόμουν όμως πόσο θα μου έλειπε και η θλίψη του αποχωρισμού καβάλησε το τρένο, με ακολούθησε και στην Αθήνα, μεγάλη, άσχημη νυχτερίδα με σκεβρωμένα νύχια, που, όπου κι αν πήγαινα με βάραινε κι έριχνε σκιά με τα φτερά της». (σ. 80)

Οι εκλεκτικές συγγένειες, από τις γλωσσικές επιλογές της Βάσιας Τζανακάρη με πηγαίνουν στα Γράμματα σε έναν νεαρό αναγνώστη, της Laura Brown-Lavoie, η οποία γράφει: «Μερικές φορές όταν διαβάζω ένα καλό βιβλίο και είμαι κάτω από την κουβέρτα και κανείς δεν επιχειρεί να μου μιλήσει, ξεχνάω ότι διαβάζω. Το γρασίδι της ιστορίας υψώνεται γύρω μου, και είμαι ένα ακόμη σιωπηλό πλάσμα του οποίου η καρδιά χτυπάει μέσα στον κόσμο. Αν καθίσω ακίνητη και συνεχίσω να διαβάζω με αυτόν τον τρόπο, μερικές φορές μια πρόταση παραφυλάει τόσο χαριτωμένα όσο μια λιονταρίνα. Αίμα γύρω από το στόμα της· τόσο φρέσκο, τόσο φονικό. Τη διαβάζω μία φορά, και ξέρω ότι πρέπει να τη διαβάσω ξανά, να μην κοιτάξω παραπέρα, να παρατηρήσω από κοντά πώς κινείται». (The velocity of being, Letters to a young reader, edited by Maria Popova and Claudia Bedrick). 

Το 2015 είχα τη χαρά να γνωρίσω τη Βάσια Τζανακάρη πρώτα μέσα από τα εξαιρετικά –για το πρωτότυπο περιεχόμενο και την άρτια τεχνική τους– διηγήματα που περιλαμβάνονται στην Καρέκλα του Κυρίου Έκτορα κι ύστερα, δια ζώσης, κατά την επίσκεψή της στο Λύκειο του Βέλου, σε μια εκδήλωση στο πλαίσιο του προγράμματος «Λογοτεχνικές δημιουργίες» που εκπονούν εδώ και αρκετά χρόνια οι φιλόλογοι του σχολείου. Στη συνάντηση με τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετείχαν στην εκδήλωση, η νεαρή συγγραφέας άγγιξε τα παιδιά προπάντων με την αλήθεια της και την απουσία εξιδανικεύσεων, στοιχεία που χαρακτηρίζουν και τη γραφή της.

* Η ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΧΑΛΒΑΤΖΗ είναι φιλόλογος.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή των αρχαίων ημών – και όχι μόνο.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Συγγενής και σύντροφος του Αλκιβιάδη, ο Αξίοχος (γράφει ο Λυσίας) τον ακολούθησε στην Άβυδο. Εκεί και οι δυο τους νυμφεύθηκαν τη Μεδοντιάδα. Όταν από τον γάμο των τριών γεννήθηκ...

Διψασμένος για εξομολόγηση: Σκέψεις με αφορμή το «φιλότιμο» του Γιώργου Ιωάννου

Διψασμένος για εξομολόγηση: Σκέψεις με αφορμή το «φιλότιμο» του Γιώργου Ιωάννου

Σκέψεις με αφορμή τα 60 χρόνια από τη συγγραφή του βιβλίου του Γιώργου Ιωάννου «Για ένα φιλότιμο» (εκδ. Κέδρος). Φωτογραφία © Ανδρέας Μπέλιας.

Του Παναγιώτη Γούτα

Ακριβώς πριν από εξήντα χρόνια ο λογοτέχνης Γιώργος Ιωάννου άρχισε να γράφει το...

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ