Τα άλογα, τα ζώα, ο πλανήτης γη και οι άνθρωποι. Τότε, τώρα και στο μέλλον. Αυτό είναι με δυο μόνο λόγια το θέμα του τρίτου βιβλίου από την τετραλογία του περιβάλλοντος της Μaja Lunde με τίτλο «Η ιστορία των αλόγων» (μτφρ. Δέσπω Παπαγρηγοράκη) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.
Της Λεύκης Σαραντινού
Το άλογο τότε, 1880
«Equus Przewalski Poljakov. Το όνομα τριβέλιζε ακόμη το μυαλό μου όταν έφτασα στον ζωολογικό κήπο, αρκετά αργότερα μετά τη συνάντησή μου με τον Πολιάκοφ. Άγρια άλογα σε αγέλες να διασχίζουν τις στέπες, με τον αέρα στη χαίτη και στην ουρά τους, καλπάζοντας, πάντα καλπάζοντας, έτσι όπως έκαναν χιλιάδες χρόνια. Απίστευτο ότι πράγματι υπήρχαν».
Ο Μίσα, ένας ζωολόγος από την Αγία Πετρούπολη, θα προσπαθήσει να φέρει στη χώρα του τα σπάνια άλογα της Μογγολίας, πραγματοποιώντας ένα ταξίδι στις άγριες στέπες της. Παράλληλα, θα μας διηγηθεί την προσωπική του ιστορία, μέσα από αυτή την αναζήτηση αλλά και την ιστορία της τσαρικής Ρωσίας του 19ου αιώνα, μιας χώρας οπισθοδρομικής που οι απεγνωσμένες μεταρρυθμίσεις ορισμένων προοδευτικών τσάρων αδυνατούν να την αλλάξουν.
Το άλογο τώρα, 1992
«Είχαν γεννηθεί στην αιχμαλωσία, μια ζωή τούς παρείχαν τροφή οι άνθρωποι. Ωστόσο είχαμε φροντίσει στο πάρκο να τα μάθουμε να αναζητούν την τροφή τους μόνα τους, κρεμούσαμε ψηλά το θήραμα, έτσι ώστε να προσπαθήσουν να το φτάσουν, τους το δίναμε ακαθάριστο για να συνηθίσουν στην κατάσταση που θα αντιμετώπιζαν εκτός πάρκου. Ήθελα να πιστεύω πως έτσι θα ήταν ίσως λίγο καλύτερα προετοιμασμένα, όμως εντέλει δεν θα είχαν και πολλή τύχη».
Η Κάριν, μεσήλικη ζωολόγος από τη Γερμανία, επιχειρεί να επανεισάγει στην άγρια στέπα της Μογγολίας τα άγρια άλογα, τα οποία είχαν επιβιώσει σε ζωολογικούς κήπους της Ευρώπης από την εποχή του Μίσα. Την ίδια ταλανίζουν, εκτός από την αγωνία για την επιτυχία του δύσκολου πειράματός της, και οι μνήμες από το ανατολικό Βερολίνο των παιδικών της χρόνων, αλλά και η προσπάθεια του ενήλικου γιου της να απεξαρτητοποιηθεί από την ηρωίνη.
Το άλογο στο μέλλον, 2064
«Η Νάικε και ο Χούμελ ήταν από τα τελευταία άλογα που πουλήθηκαν από πάρκο σε πάρκο. Άλογα σαν τον Ρίμφακσε θα επιβίωναν πάντα, όμως άγρια άλογα υπήρχαν πολύ λίγα στον κόσμο. Ήλπιζα πως, όταν θα τελείωνε όλο αυτό, όταν θα σταθεροποιούνταν πάλι τα πράγματα και θα ήμασταν σε θέση να επικοινωνήσουμε με συνεργάτες έξω στον κόσμο, θα κατάφερνα να αποκτήσω έναν καινούριο επιβήτορα για τη Νάικε. Γιατί στη Μογγολία μπορεί να υπήρχαν ακόμη άγρια άλογα- εξάλλου υπήρχαν πάρα πολλά. Κάποια δεν έπρεπε να έχουν απομείνει;»
Η Εύα, μαζί με τη έφηβη κόρη της την Ίσα και μια φίλη από το πουθενά, τη Λουίζ, προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα απομονωμένο αγρόκτημα στη Νορβηγία ενώ ο κόσμος γύρω τους καταρρέει. Το φυσικό περιβάλλον έχει πληγεί ανεπανόρθωτα, ο κρατικός μηχανισμός απουσιάζει παντελώς, το ίδιο και οι ανθρώπινες σχέσεις όπως τις γνωρίζουμε ενώ η οικονομία είναι κατά βάση ανταλλακτική. Χωρίς ιατρική περίθαλψη και ηλεκτρικό ρεύμα, ο καθένας παλεύει σκληρά για την τροφή και την επιβίωσή του. Η Εύα, αντιμετωπίζει στωικά τόσο τις δυσκολίες της επιβίωσης, όσο και τις προκλήσεις που της θέτει η αντιδραστική κόρη της, προσπαθώντας να διασώσει τα ελάχιστα άγρια άλογα που έχουν απομείνει. Η Λουίζ, στο πλάι τους, έχει κι αυτή να διηγηθεί τη δική της τραγική ιστορία.
 |
| Η Μάγια Λούντε γεννήθηκε το 1975 στο Όσλο. Είναι συγγραφέας και σεναριογράφος. Το 2015 της απονεμήθηκε το Βραβείο Βιβλιοπωλών και το Βραβείο Fabel για το μυθιστόρημα «Ιστορία των μελισσών», που έχει μεταφραστεί σε 40 γλώσσες. Η Λούντε σπούδασε ΜΜΕ και έκανε Master στο Πανεπιστήμιο του Όσλο. Έχει γράψει επίσης παιδικά βιβλία, όπως το χριστουγεννιάτικο «Το πνεύμα του χιονιού» και το ανοιξιάτικο «Η Φύλακας του Ήλιου». Η «Ιστορία των αλόγων» είναι το τρίτο βιβλίο της «Τετραλογίας του Περιβάλλοντος», μετά την «Ιστορία των μελισσών» και την «Ιστορία του νερού». |
 |
Η Εύα, η Κάριν και ο Μίσα έχουν ένα κοινό: την αγάπη για τα ζώα και, ιδίως, για τα σπάνια αυτά άλογα, τα οποία προσπαθούν να διασώσουν πάση θυσία. Το κολάζ των πρωτοπρόσωπων αφηγήσεων το οποίο φιλοτεχνεί η Μάγια Λούντε μας είναι ήδη γνωστό από τα προηγούμενα βιβλία της. Το ίδιο και η εναλλαγή παρελθόν-παρόν-μέλλον και οι ζοφερές εικόνες του κόσμου μας σε σαράντα χρόνια από τώρα.
(...) είναι ένα βιβλίο το οποίο στέλνει για άλλη μία φορά ένα δυνατό οικολογικό μήνυμα και θέτει το θέμα της ηθικής και του καθήκοντος που έχει ο άνθρωπος προς τα υπόλοιπα έμβια όντα του πλανήτη.
Για πρώτη φορά όμως στην τριλογία της μπλέκει τόσο αδιάλυτα το προσωπικό με το συλλογικό, αλλά και το δυστοπικό στοιχείο με την ίδια την Ιστορία.
Το βιβλίο αυτό, σε σχέση με την Ιστορία του νερού και την Ιστορία των μελισσών, περιέχει αρκετά περισσότερες ιστορικές αναφορές -συγκεκριμένα στην τσαρική Ρωσία και το Βερολίνο του ανατολικού μπλοκ- καθώς και αφιερώνει μεγαλύτερο μέρος στις επιμέρους προσωπικές ιστορίες των πρωταγωνιστών με μια αφήγηση η οποία ρίχνει το βάρος στις σκέψεις και τα συναισθήματά τους.
Η Ιστορία των αλόγων θα αγγίξει ιδιαίτερα τους λάτρεις των εκ βαθέων πρωτοπρόσωπων εξομολογήσεων, αλλά και τους φιλόζωους και τους οικολόγους. Όσοι φλερτάρουν με την ιδέα της χορτοφαγίας, σίγουρα θα διάκεινται περισσότερο θετικά προς αυτή την κατεύθυνση αφού ολοκληρώσουν την ανάγνωστη του βιβλίου.
Η Ιστορία των αλόγων της Μάγια Λούντε είναι ένα βιβλίο το οποίο στέλνει για άλλη μία φορά ένα δυνατό οικολογικό μήνυμα και θέτει το θέμα της ηθικής και του καθήκοντος που έχει ο άνθρωπος προς τα υπόλοιπα έμβια όντα του πλανήτη.
* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).
