Ένας συγγραφέας προτείνει ένα βιβλίο

Tου κόσμου ετούτου
ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΒΑΝΟΖΗΣ
ΚΕΔΡΟΣ 2009
ΣΕΛ. 272, ΤΙΜΗ €15,00
Αν εχνο Vilem Flusser έχει δίκιο όταν υποστηρίζει ότι ο λόγος για τον οποίο θέλουμε να εγκαταλείψουμε το αλφάβητο για χάρη των τεχνικών εικόνων είναι η θέλησή μας να ξεπεράσουμε την ιστορική συνείδηση, τότε πολλά από όσα δυναστεύουν τη σύγχρονη λογοτεχνία θα αποκτούσαν μια επαρκή εξήγηση: Άτες εκφράσεις, αναίτιες μακροσκελείς περιγραφές χώρων, αντικειμένων, συμπεριφορών, υποτυπώδης εμβάθυνση στους χαρακτήρες, αφηγηματικοί αυτοματισμοί κάθε είδους καμώνονται ότι φωτογραφίζουν με ακρίβεια αυτό που υποτίθεται ότι είναι πραγματικό. Σχεδόν στο σύνολό του το «ψευδοϊστορικό» μυθιστόρημα, μεγάλος μέρος του λεγόμενου αστυνομικού, άπαντα τα ρομαντικά (βλέπε «ροζ»), και σίγουρα ένα σημαντικό τμήμα των ομφαλοσκοπικών-αυτοβιογραφικών μυθιστορημάτων αναπαράγουν ανενδοίαστα ακριβώς αυτή τη συνθήκη. Ερχόμαστε τώρα στον λόγο για τον οποίο γράφτηκε αυτό το σημείωμα. Το μυθιστόρημα του Καβανόζη «Του κόσμου ετούτου», που κυκλοφόρησε πρόσφατα, βρίσκεται στον αντίποδα όσων περιγράψαμε νωρίτερα. Πρώτα απ’ όλα, διαθέτει μια μουσικότητα που δύσκολα απαντάται στις μέρες μας. Ο έμμετρος λόγος, η καλή χρήση μιας εξαιρετικά πλούσιας ντοπιολαλιάς, η προσεκτική αξιοποίηση του συναισθηματικού κόσμου των προσώπων, η παράξενη, σχεδόν μεταφυσική και –γιατί όχι;– ορφική αύρα που περιβάλλει όλους και όλα στην ι σ τ ο ρ ί α του παράγουν ένα αξιοπρόσεκτο αφηγηματικό σύνολο. Σημασία εδώ δεν έχει τι λέγεται αλλά ο τρόπος με τον οποίο λέγεται. Μη φανταστείτε πως το βιβλίο καταπιάνεται με μικρό θέμα. Τα σπλάχνα του είναι γεμάτα ζωή και θάνατο. Και ανθρώπους, πραγματικούς ανθρώπους. Ο Καβανόζης, παρότι στιγμές-στιγμές υποκύπτει στη γοητεία που ασκεί πάνω του το υλικό του, προτείνει κάτι συγκεκριμένο: την επιστροφή σε μια λογοτεχνία προορισμένη για αναγνώστες και όχι για θεατές. Και αυτό δεν είναι λίγο. 

Κωνσταντίνος Τζαμιώτης

Στην απέναντι όχθη
ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ ΚΩΤΣΙΑΣ
ΨΥΧΟΓΙΟΣ 2009
ΣΕΛ. 426, ΤΙΜΗ €17,70
Κοντά στα βουνά της Μουργκάνας, στα σύνορα Αλβανίας και Ελλάδας, ο Πέτρος Χαρίσης κάνει ένα καινούργιο ξεκίνημα. Αποφασίζει να χτίσει μια παράγκα, γύρω από την οποία στη συνέχεια θα αναπτυχθεί το κέντρο του νέου χωριού. Η φαμίλια του αβγαταίνει, το ίδιο και η περιουσία του, ώσπου τα σύνορα που είχαν χωρίσει το χωριό στα δύο κλείνουν. Στο εξής, θα θεωρείται πλέον Αλβανός πολίτης. Και η ζωή του, όπως την ονειρευόταν, δεν θα είναι ποτέ πια η ίδια. Ο Τηλέμαχος Κώτσιας, με απλή περπατησιά και τα μέσα του ρεαλισμού, επιτυγχάνει να χτίσει ένα μυθιστόρημα που λειτουργεί αλληγορικά, σε πολλαπλά επίπεδα, για τη βία της Ιστορίας, τη σύνθλιψη του ατόμου στα γρανάζια της, τον παραλογισμό των εθνικών περιχαρακώσεων.

Iλιάς
ΟΜΗΡΟΥ
ΜΤΦΡ. – ΕΠΙΛΕΓ. Δ.Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ
ΑΓΡΑ 2009
ΣΕΛ. 296, ΤΙΜΗ €20,00
«Η "Ιλιάδα" είναι έπος πολεμικό: δραματοποιεί, ανατέμνει και συμπυκνώνει τον Τρωικό Πόλεμο σε τέσσερις μάχιμες ημέρες, που καταλήγουν σε ισόπαλη τραγωδία: ο φόνος του Πάτροκλου από τον Έκτορα και ο φόνος του Έκτορα από τον Αχιλλέα σφραγίζονται με ενδεκαήμερη ανακωχή, αφήνοντας μετέωρο το ερώτημα ποιος είναι ο νικητής και ποιος ο ηττημένος. Τελικώς, ο ιλιαδικός πόλεμος περαιώνεται δίχως νικητές και νικημένους. Αντ' αυτού, ο αμοιβαίος σπαραγμός (του Αχιλλέα για τον αγαπημένο εταίρο του, του Πριάμου για τον αγαπημένο του γιο) οδηγεί σε ένα είδος συμφιλίωσης των αντιπάλων». Μετά την «Οδύσσεια», η νέα μεταφραστική κατάθεση του Δ.Ν. Μαρωνίτη.

Σατυρικόν
ΠΕΤΡΩΝΙΟΥ
ΜΤΦΡ. ΑΡΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
ΝΕΦΕΛΗ 2009
ΣΕΛ. 229, ΤΙΜΗ €16,00
«Βλέπω λοιπόν τον Πετρώνιο –ή όπως αλλιώς λεγότανε• τι σημασία έχει τώρα πια;– να κάθεται και να γράφει την παραμύθα του, αντλώντας από τις προσωπικές του αναμνήσεις και από τα διαβάσματά του, κάπου εκεί στο δεύτερο μισό του 1ου μ.Χ. αιώνα ή και στα πρώτα χρόνια του 2ου (και πάλι, τι σημασία έχει;). Τον βλέπω να γράφει, χωρίς καλά καλά να ξέρει πώς θα προχωρήσει και πού θα καταλήξει. Κατ' αυτήν την έννοια, το "Σατυρικόν" δεν είναι μόνο το "πρώτο ρεαλιστικό μυθιστόρημα", όπως χαρακτηρίστηκε, μα και το πρώτο κείμενο ημιαυτόματης γραφής, που προχωράει βάσει τυχαίων συνειρμών μνήμης μάλλον παρά βάσει προδιαγεγραμμένου σχεδίου». Από την εισαγωγή του Άρη Αλεξάνδρου σ’ ένα κομβικό έργο της παγκόσμιας γραμματείας.   

Το βιβλίο του κακού
ΕΠΙΜ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΪΛΑΚΗΣ
ΜΑΓΙΚΟ ΚΟΥΤΙ 2009
Ο Νίκος Βλαντής με τη συνεπικουρία του επιμελητή του τόμου Γιώργου Βαϊλάκη συγκέντρωσαν 22 (!) Έλληνες συγγραφείς –στην πλειονότητά τους της νεότερης γενιάς– και τους ζήτησαν να «υιοθετήσουν» έναν «κακό» από την παγκόσμια Ιστορία ή Γραμματεία. Τα διάφορα είδη κακού αντιστοιχούν σε μια σειρά αμαρτήματα, έτσι όπως περιγράφονται από τον Δάντη, με αποτέλεσμα να μοιράζεται καλύτερα η «τράπουλα» του κακού. Το αποτέλεσμα, με τις φιλολογικές και φιλοσοφικές προσθήκες του επιμελητή, είναι ένα ξεχωριστό βιβλίο, που έχει ενσωματώσει πολύ κόπο και χρόνο, και το οποίο μας προσφέρεται σε μια ιδιαίτερα καλαίσθητη έκδοση διάσπαρτη με γκραβούρες που αναπαριστούν σκηνές από –τι άλλο; την «Κόλαση» του Δάντη. Τη νύχτα αυτή τη λέμε εμείς φωτιά Επτά ιστορίες από τα Εξάρχεια athens voice 2009 Επτά συγγραφείς εκλήθησαν να γράψουν ένα διήγημα με θέμα τα Εξάρχεια, περιοχή που ειδικά μετά τον περσινό Δεκέμβρη ήρθε πολλές φορές –τις περισσότερες για λάθος λόγους– στην επικαιρότητα. Τα Εξάρχεια, πολύχρωμα, «πολυφυλετικά», πολυσυλλεκτικά, δίνουν το έναυσμα για επτά διαφορετικές ιστορίες με έντονα αθηναϊκή ατμόσφαιρα. Η «Πλατεία», τα μπαράκια της περιοχής, το παιχνίδι της πρέζας και της πολιτικής ανατροπής δημιουργούν ένα σύνολο που ακροβατεί ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ και στη μυθοπλασία. Συμμετέχουν οι Κώστας Κατσουλάρης, Ζέφη Κόλλια, Μαρία Μαρκουλή, Σώτη Τριανταφύλλου, Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, Μαρία Φακίνου.

Μίξερ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΝΙΩΤΗΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 2009
ΣΕΛ. 455, ΤΙΜΗ €21,00
Δύο χρόνια μετά τη «Γνώση των νεκρών» ο Γιώργος Μανιώτης επιστρέφει με το «Μίξερ», στο οποίο αναμειγνύονται ήρωες κάθε ηλικίας, όνειρα και διαψεύσεις, τραγικές και κωμικές ιστορίες της σύγχρονης πραγματικότητας. Άνθρωποι, κατοικίδια, ζώα και ηλεκτρικές συσκευές παίρνουν τον λόγο και διηγούνται την ιστορία τους. Το «Μίξερ» αποτελείται από δεκαοκτώ καλά δομημένες ιστορίες (επτά κεφάλαια για την καθεμία), οι οποίες περιπλέκονται μεν στην τύχη, αλλά σταδιακά συμπλέκονται και συνομιλούν η μια με την άλλη.

Κώστας Κατσουλάρης