24 Ιανουαριου 2017

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:11:05:29 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ

ΙΔΕΕΣ

Σκέψεις για την ποίηση του Τάσου Πορφύρη

E-mail Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο του Αλέξη Ζήρα Η ορεσίβια ποιητική μνήμη του Τάσου Πορφύρη. Ο μεταπόλεμος και οι ποιητές της ορεινής ενδοχώρας (εκδ. Ύψιλον).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ο Αλέξης Ζήρας επί σειρά ετών με κριτική και συγκριτική ικανότητα, με συνέπεια αντιμετωπίζει τα λογοτεχνικά κείμενα, τόσο αυτά που λειτουργούν ως σημαντικοί οδοδείκτες για την πρόσληψη της εξέλιξης σε ό,τι αφορά τη νεοελληνική γραμματεία μέσα στο ευρύτερο πολιτισμικό τοπίο, όσο και αυτά που εντοπίζονται (όπως ο ίδιος προσφυώς ορίζει) στην «περιμετρική της λογοτεχνικής αγοράς» ως βασικό παράγοντα για την αναγνώριση του χαρακτήρα της λογοτεχνικής παραγωγής ως συνόλου (για να παραπέμψω και στον Μιχάλη Μερακλή).

Ζίγκμουντ Μπάουμαν: ένας αναρχικός ανθρωπιστής

E-mail Εκτύπωση

Bauman 700Με αφορμή τον θάνατο πρόσφατα του Zygmunt Bauman (1925 – 9 Ιανουαρίου 2017), ένα συνθετικό κείμενο για τη ζωή και, κυρίως, το έργο του σπουδαίου Πολωνού φιλοσόφου, ένα εκτενές σχόλιο για τα περισσότερα από τα βιβλία του που έχουν κυκλοφορήσει στη χώρα μας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν πέθανε τη Δευτέρα 9 Ιανουαρίου. Πολωνός εβραϊκής καταγωγής, ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας στα Πανεπιστήμια του Λιντς και της Βαρσοβίας, μελετητής και κριτικός της μετανεωτερικής κοινωνίας, της μονόπλευρης οικονομικής παγκοσμιοποίησης, αλλά κι ένας στρατευμένος διανοούμενος υπέρ των κοινωνικών και των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Η ατομική του ιστορία είναι συναρπαστική. Μαχητής της πολωνικής αντίστασης, συμμετείχε στις φιλοσοβιετικές δυνάμεις, όχι μόνο γιατί ήταν κομμουνιστής, αλλά και γιατί στις δυνάμεις της φιλοαγγλικής αντίστασης κυριαρχούσαν ισχυρά θρησκόληπτα και αντισημιτικά στοιχεία. Υποδέχτηκε με ελπίδα την επικράτηση των κομμουνιστικών δυνάμεων, αλλά σύντομα απογοητεύτηκε, και μετά τη σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία κατέφυγε αρχικά στο Τελ Αβίβ και στη συνέχεια στην Αγγλία. 

Λοξές αναγνώσεις και παραναγνώσεις

E-mail Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο της Άννας Κουστινούδη Καλειδοσκοπικός σελιδοδείκτης. Δεκαπέντε κριτικές αναλύσεις κειμένων (εκδ. Γαβριηλίδης).

Της Διώνης Δημητριάδου

Η προσέγγιση των λογοτεχνικών κειμένων (πεζογραφικών αλλά και ποιητικών) γίνεται με πολλούς τρόπους. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι ο κάθε αναγνώστης επιχειρεί και μια προσωπική ανάγνωση βασισμένη στην πρόσληψη του έργου, στηριγμένη και αυτή με τη σειρά της σε μια πληθώρα εξωγενών αλλά και ενδογενών παραγόντων: Ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας και δομούμε την αντανάκλασή του στον εσωτερικό μας κόσμο, η ηθική επεξεργασία των εικόνων και των ιδεών, η βίωση καταστάσεων και η γόνιμη συγκομιδή αναγνώσεων, η αισθητική μας που παρεμβαίνει σε ό,τι μας περιτριγυρίζει και αξιολογεί αναλόγως.

Ως δι’ εσόπτρου εν αινίγματι

E-mail Εκτύπωση

altΓια το δοκίμιο του Γρηγόρη Μ. Σηφάκη Ζητήματα ποιητικής, φιλολογίας και λαογραφίας (εκδ. Κίχλη).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

«Η πραγματικότητα είναι ότι μέσα στην προσπάθειά τους να μεταμορφωθούν από χωρικοί σε αστούς οι Νεοέλληνες άφησαν πίσω τους, στα χωριά τους, τον λαϊκό πολιτισμό και ακολούθησαν σαν μαγεμένοι τις Σειρήνες της δυτικής μαζικής κουλτούρας, μόλις άρχισαν να συρρέουν στις πόλεις –και τελικά στην Αθήνα– αμέσως μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους (πρόκειται για ισχυρό ρεύμα εσωτερικής μετανάστευσης που δεν έχει σταματήσει έκτοτε). Δεν θέλω να πω ότι ο παραδοσιακός πολιτισμός θα μπορούσε να επιζήσει ξεχωριστά και έξω από το κοινωνικό του περιβάλλον· θα μπορούσε όμως να μετεξελιχθεί, όπως έγινε σε ελάχιστες περιπτώσεις (από τις οποίες η πιο σημαντική είναι εκείνη του Σολωμού). Αλλά η πικρή αλήθεια είναι ότι απωθήθηκε και περιθωριοποιήθηκε συνειδητά από το κράτος, το σχολείο της καθαρεύουσας, και τους δυτικοστρεφείς λογοτέχνες και λογίους». Λίγο ως πολύ με τούτα τα λόγια, και με δυο κουβέντες για το μέλλον της λαογραφίας στην Ελλάδα, κλείνει πικρά ο κ. Σηφάκης, ομότιμος καθηγητής της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας στα Πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης και Νέας Υόρκης, τη συλλογή δοκιμίων με τίτλο Ζητήματα ποιητικής, φιλολογίας και λαογραφίας.

«Τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα από όσο νομίζεις»

E-mail Εκτύπωση

altΓια τη συλλογή κειμένων του Σταύρου Ζουμπουλάκη Υπό το φως του μυθιστορήματος (εκδ. Πόλις).

Της Διώνης Δημητριάδου

«Η αλήθεια της λογοτεχνίας σώζεται όχι με την απαλλαγή της από το μυθοπλαστικό ψέμα αλλά με την επινόηση ακόμη μεγαλύτερου και υπερβολικότερου ψέματος· ο ρεαλισμός της κερδίζεται όχι με την εξάλειψη του φανταστικού αλλά με τη διόγκωσή του», επισημαίνει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, δείχνοντας έτσι πώς η μυθοπλασία της λογοτεχνίας διασώζει τη μαγεία του δικού της ψέματος, δηλαδή της εξαπάτησης του αναγνώστη μέσω της αληθοφάνειας των χαρακτήρων, χρησιμοποιώντας ακόμη πιο απόκοσμα στοιχεία. Άλλωστε μας θυμίζει την άποψη του Ντοστογιέφσκι: «Το ψέμα σώζει το ψέμα» (Ημερολόγιο ενός συγγραφέα, 1877).

Μέσα από τα γυαλιά του Στάινερ

E-mail Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο του George Steiner Περί λόγου, τέχνης και ζωής (μτφρ. Γιώργος Λαμπράκος, εκδ. Πατάκη).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Συγκεντρωμένα στο Περί λόγου, τέχνης και ζωής είναι κάποια από τα κείμενα του Στάινερ για το New Yorker, κι ομολογώ ότι θα μπορούσα να συνεχίσω να διαβάζω με την ίδια βαθιά απόλαυση, πέρα από τούτες τις ανθολογημένες σελίδες, κι όλες τις υπόλοιπες (περίπου ισάριθμες με τις εδώ) που απαριθμούνται στο τέλος της έκδοσης: για τον Χέμινγουεϊ, τον Βίκο, τον Φόρστερ, τον Μαλρό, τον Γκόμπριχ, τον Κόνραντ…  

Για τον ποιητή Βασίλη Δημητράκο

E-mail Εκτύπωση

altΓια τη μελέτη του Κώστα Ζωτόπουλου Το ερωτικό πάθος και η ορθόδοξη πίστη στην ποίηση του Βασίλη Δημητράκου (εκδ. Μπιλιέτο).

Του Παναγιώτη Γούτα

Εύστοχο και ιδιαιτέρως ενδιαφέρον το δοκίμιο του Κώστα Ζωτόπουλου (1958) –τύπωσε επίσης διηγήματα και ποιήματα στις εκδόσεις Τόπος– που τιτλοφορείται Το ερωτικό πάθος και η ορθόδοξη πίστη στην ποίηση του Βασίλη Δημητράκου και κυκλοφόρησε από τη σειρά Οκτασέλιδο+ των εκδόσεων Μπιλιέτο το 2015. Ο συγγραφέας κατ’ ουσίαν τοποθετεί στο μικροσκόπιο της κριτικής και της ανάλυσης την τελευταία συγκεντρωτική συλλογή ποιημάτων του Δημητράκου, το Στίγματα φέρω (ποιήματα 1997-2012, Μπιλιέτο, 2013) εντοπίζοντας στα ποιήματά του τη συνύπαρξη και τον συγκερασμό του ερωτικού πάθους με την ορθόδοξη πίστη. Βέβαια, για αυτόν τον συγκερασμό, μίλησαν στο παρελθόν και άλλοι κριτικοί αναφορικά με τον Δημητράκο, όμως πρώτη φορά γίνεται τόσο διεξοδικά και αναλυτικά, σχεδόν ποίημα προς ποίημα, η επισήμανση αυτού του τόσο ιδιαίτερου δίπολου στη συνολική ποιητική παραγωγή του ποιητή και εκδότη από την Παιανία.

«Ο στεναγμός αυτός δεν μένει απαρηγόρητος»

E-mail Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο του Σταύρου Ζουμπουλάκη Ο στεναγμός των πενήτων. Δοκίμια για τον Παπαδιαμάντη (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Στα δοκίμια «Το προοίμιο του “Λαμπριάτικου ψάλτη” και ο κόσμος των διηγημάτων» και «Παπαδιαμάντης και Δημαράς, το νόημα μιας απόρριψης», από τη συλλογή δοκιμίων Ο στεναγμός των πενήτων του Σταύρου Ζουμπουλάκη, διάβασα για τη γνωστή απαξίωση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη από τη μεριά του Κ. Θ. Δημαρά, μα και για την απαξίωσή του από τον Ν.Γ. Πολίτη, και για ποιο λόγο; απλούστατα, διότι ο Παπαδιαμάντης ήταν χριστιανός.

Μεταξύ ζώου, ανθρώπου και cyborg: το σώμα στην τέχνη

E-mail Εκτύπωση

altΓια τον συλλογικό τόμο Μεταμοντέρνο σώμα. Οι αναπαραστάσεις του σώματος στη σύγχρονη τέχνη (εκδ. Γαβριηλίδη).

Του Νίκου Ξένιου

Μετά το Μεταμοντέρνο έρωτα των Γιαγιάννου, Λαμπράκου και Νάκου, το Μεταμοντέρνο Σώμα των εκδόσεων Γαβριηλίδη είναι η δεύτερη, γλωσσικά απενοχοποιημένη κατάθεση της Μαρίας Γιαγιάννου στον βωμό της δοκιμιακής γραφής. Με λόγο δραστικό εκφράζει την (κατά Λούκατς) τραγική διάσταση ανάμεσα στην «αληθινή» ζωή και στη ζωή όπως τη βιώνουμε. Με μια γενικευτική ανασκόπηση των σωματικών αναπαραστάσεων από την αρχαία Αίγυπτο ως σήμερα, το κυρίαρχο δοκίμιο της κας Γιαγιάννου εισάγει ένα προβληματισμό σχετικό με τη διφυία του «ζωανθρώπου» στις εικαστικές του εκδοχές. Τα τρία δοκίμια που συμπληρώνουν τη συγκεκριμένη διερεύνηση αντλούν την έμπνευσή τους από τον χώρο της λογοτεχνίας (Γιώργος Λαμπράκος), του κινηματογράφου (Δημήτρης Νάκος) και της φιλοσοφίας (Θωμάς Συμεωνίδης). Το επίμετρο της φίλτατης Πέπης Ρηγοπούλου λειτουργεί ως καλοπροαίρετο σχόλιο και αφήνει ανοικτές τις προοπτικές κάποιων γενικεύσεων.

Η τέχνη του να είσαι ο Σοπενχάουερ

E-mail Εκτύπωση

dali birth of new humanΓια τα βιβλία Η τέχνη του να είσαι ευτυχισμένος και Για τη δυστυχία του κόσμου, με κείμενα του Άρθουρ Σοπενχάουερ (μτφρ. Μυρτώ Καλοφωλιά, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Βέη

Φωταψίες ενός ρηξικέλευθου πνεύματος

E-mail Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο του Oscar Wilde Δεν έχω τίποτα να δηλώσω, παρά μόνο την ιδιοφυΐα μου (μτφρ. Τιτίνα Σπερελάκη, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Βέη

Πρόκειται για μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συλλογή σπινθηροβόλων γνωμικών, κατεδαφιστικών αφορισμών και αξιωματικών απόψεων περί αισθητικής ενός ρηξικέλευθου συγγραφέως, ο οποίος ανήκει, ως γνωστόν, στους τολμηρότερους δημιουργούς της εποχής του. Τόσο στο βρετανικό, όσο και στον ευρύτερο  ευρωπαϊκό χώρο εν γένει, το όνομά του είναι συνώνυμο της ανταρσίας ενάντια της ψευδο-ηθικής, αλλά και της αποκατάστασης του ιδεώδους για το Ωραίο, το οποίο ασφαλώς απηχεί γνωστές πλατωνικές θέσεις. Το σύντομο αλλά περιεκτικό εισαγωγικό σημείωμα και η εμπεριστατωμένη χρονολογική καταγραφή, που συνοδεύουν το κυρίως κείμενο, βοηθούν ασφαλώς τους δέκτες να εντοπίσουν ή να ξαναθυμηθούν, αν είναι παλαιότεροι στην αναγνωστική πράξη, το ειδικότερο θεματικό και υφολογικό στίγμα του Όσκαρ Ουάιλντ (1854-1900). Με διαχρονική εμβέλεια το έργο του, είναι ιδιαίτερα δημοφιλές και στον τόπο μας, όπως μαρτυρούν οι επί δεκαετίες αλλεπάλληλες επανεκδόσεις του. Έχει μάλιστα κατά καιρούς επηρεάσει εμμέσως ή ευθέως και ημεδαπούς λογοτέχνες. Η σημερινή έκδοση αποτελεί εν ολίγοις έναν ακόμη φόρο τιμής στη σχέση με την οποία συνδεόμαστε μαζί του.

Με αφορμή συγγραφείς και βιβλία

E-mail Εκτύπωση

altΓια το βιβλίο του Διονύση Μουσμούτη Ανα-γνώσεις (εκδ. Πάπυρος).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ο Διονύσης Ν. Μουσμούτης επί σειρά ετών προσφέρει με τα κείμενά του ενδιαφέροντα τεκμήρια κριτικής και συγκριτικής διαχείρισης ζητημάτων που αφορούν πρόσωπα και πράγματα της μείζονος πολιτισμικής παραγωγής κυρίως στην περιοχή των Επτανήσων, αλλά όχι μόνον, με περισσότερο πρόσφατα παραδείγματα τις εκδόσεις με τους τίτλους Ούγκο Φόσκολο, Ιστορικά και βιογραφικά παραλειπόμενα (2010) και Η Μαριέττα Γιαννοπούλου-Μινώτου, ο Γιάννης Ψυχάρης και ο Ούγκο Φόσκολο (2012).

Ο Μ. Αναγνωστάκης & το βιολί του Ένγκρ

E-mail Εκτύπωση

Anagnostakis 700blackΜικρό σχόλιο για τα Συμπληρωματικά, τα κριτικά σημειώματα του Μανόλη Αναγνωστάκη.

Της Άννας Αφεντουλίδου

Για τον συστηματικό αναγνώστη της ποίησης του Μ. Αναγνωστάκη η αγωνία του σχετικά με την εποχή και τον χρόνο και ο σχεδόν τελεολογικός αγώνας της ποιητικής διαδρομής είναι κάτι περισσότερο από προφανής. Και εάν απλώς ανατρέξουμε στην τιτλοφόρηση των έργων του μπορούμε να το διαπιστώσουμε.

Σελίδα 1 από 8

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube